1ο Θεωρητικό-Πρακτικό Εργαστήριο Γλυπτικής «Τὶς ἡ λιθοποιός αὕτη Μέδουσα ἡμῖν ἐστιν καὶ πόθεν. Γραμμή, τύπος και χρώμα στην αρχαία ελληνική γλυπτική»

22 Αυγούστου 2026

Περίπατος μνήμης στο Άργος: από τον Παυσανία στη μαρμαρογλυπτική.

Στην εξελικτική πορεία της αρχαίας ελληνικής τέχνης, η χρήση του περιγράμματος έπαιξε ιδιαίτερο ρόλο ήδη από τις απαρχές της, κατά τον 11ο αι. π. Χ. Ειδικότερα στη γλυπτική, είτε πρόκειται για την ελεύθερη (ανδριάντες, αγάλματα) ή την εξηρτημένη (ανάγλυφα) μορφή της, η καλλιτεχνική αρμονία εκφράστηκε εναργώς μέσω της σχεδιαστικής απόδοσης της γραμμής στην οργάνωση και δομή των μορφών. Ο σχεδιασμός τους βασίστηκε στην σύνδεση των επιμέρους στοιχείων βάσει των φυσιοκρατικών αναλογιών – σύνδεση η οποία αποδόθηκε οργανικά και με φυσική συμμετρία, εν αντιθέσει με τις πρωιμότερες απεικονίσεις μορφών στον Αιγαιακό χώρο σε μνημειακή ύλη (μάρμαρο, πωρόλιθο ή άμορφο ασβεστόλιθο).

Σημαντικό στοιχείο της αρχαίας ελληνικής γλυπτικής ήταν και ο επιχρωματισμός των μορφών. Παρά την κοινή αντίληψη ότι τα αρχαία ελληνικά μαρμάρινα γλυπτά ήταν λευκά, στο χρώμα δηλ. της πρώτης ύλης, η σύγχρονη αρχαιολογική θεώρηση επιβεβαιώνει τις αρχαίες γραπτές και εικονογραφικές μαρτυρίες σχετικά με την ευρεία χρήση του χρώματος στα μαρμάρινα έργα. Μέσω της χρήσης του πλάγιου φωτισμού κατά τη φωτογράφιση, είναι δυνατή η ανίχνευση και αναπαράσταση του χρωματικού διακόσμου των γλυπτών. Επομένως, τα αρχαία ελληνικά γλυπτά δεν αποτελούν απλά περιτετμημένες μάζες άψυχης ανόργανης ύλης, αλλά είναι «ζῶντες λαλέοντες λίθοι» που μαρτυρούν την καλαισθησία, τη μορφοπλαστική φαντασία και το μεράκι των δημιουργών τους, οι οποίοι συχνά υπογράφουν με υπερηφάνεια τα έργα τους.

Μέσα από την παρουσίαση αντιπροσωπευτικών έργων της αρχαίας ελληνικής γλυπτικής έως τους κλασικούς χρόνους, δίνεται ιδιαίτερη σημασία στον ανθρωπομορφισμό της αρχαίας ελληνικής γλυπτικής και εξαίρεται ο ρόλος τόσο του περιγράμματος όσο και του χρώματος έως τις αρχές του 4ου αι. π. Χ. Η παράλληλη εξέταση έργων της μικροπλαστικής (τορευτική και μικροτεχνία) συμπληρώνει το κενό που δημιουργείται, στην εξέταση της εξελικτικής πορείας της αρχαίας ελληνικής γλυπτικής, από την έλλειψη πρώιμων μνημειακών έργων.

Οι συμμετέχοντες στο εργαστήριο θα έχουν τη δυνατότητα να πειραματιστούν δημιουργικά πάνω σε αρχαία ελληνικά σχέδια, ασκούμενοι στις τεχνικές κατεργασίας του μαρμάρου ή δημιουργώντας αντίγραφα σε πηλό και άλλα εύπλαστα υλικά.

Μέσα από την παρουσίαση αντιπροσωπευτικών έργων της αρχαίας ελληνικής γλυπτικής, από τις απαρχές της έως τους κλασικούς χρόνους, ο Δημήτριος Αθ. Κούσουλας (Αρχαιολόγος – Νομισματολόγος – Μαρμαροχαράκτης) και η Γραμματική Ευθυμίου (Αρχαιολόγος – Μουσειολόγος – Μουσειοπαιδαγωγός) θα εξετάσουν την εξέλιξη της ανθρώπινης μορφής, τον εκφραστικό ρόλο του περιγράμματος, την αρμονία των αναλογιών και τη σημασία του χρώματος στην αρχαία γλυπτική. Συνδυάζοντας την αρχαιολογική γνώση, τη χειροτεχνική εμπειρία και τη βιωματική μάθηση, η συνάντηση αυτή προσφέρει μια πρόσκληση να προσεγγίσουμε την αρχαία ελληνική γλυπτική όχι απλώς ως κατάλοιπο του παρελθόντος, αλλά ως μια ζωντανή γλώσσα μνήμης, ομορφιάς και δημιουργίας.

Περισσότερες Εκδηλώσεις